Watermonsters, het grootste burgeronderzoek naar de waterkwaliteit in Vlaanderen, maakte onlangs hun resultaten bekend. Daaruit blijkt dat de grote, bevaarbare waterlopen schoon genoeg zijn om in te zwemmen maar dat de kleinere waterlopen ondermaats scoren. De vervuilende impact van de huishoudens is daarbij groter dan verwacht.
Hoe proper zijn onze waterlopen?
Het burgerwetenschapsproject 'Watermonsters' geeft ons een beter zicht op hoe schoon onze waterlopen zijn. Tussen 26 april en 4 mei 2025 trokken maar liefst 5.034 enthousiaste burgeronderzoekers er op uit om een waterstaal te nemen uit een kanaal, rivier, gracht of beek in hun buurt. Dankzij hun inzet werden 5.772 bruikbare metingen verzameld, verspreid over 1.893 verschillende waterlopen – en dat in élke Vlaamse en Brusselse gemeente. Een indrukwekkende prestatie. Twee medewerkers van het Regionaal Landschap Houtland & Polders deden mee aan het onderzoek. Zij namen stalen op meetpunten in de Kerkebeek en de Lisseweegsevaart.
E. colibacterie als indicator
De waterstalen werden onderzocht op de aanwezigheid van de bacterie E. coli. Deze darmbacterie wijst op besmetting van water met fecaal materiaal en is een typische hygiëneparameter bij wateronderzoek. Als E. colli opduikt is er bovendien vaak ook sprake van andere vervuiling zoals medicijnresten of wasmiddelen.
Resultaten zijn bitterzoet
Waterkwaliteit:
- 42% van de waterlopen, vooral de kleine, scoren ronduit slecht
- 11,5% van de waterlopen is aanvaardbaar voor wie gezond is maar wordt afgeraden voor kwetsbare groepen (jonge kinderen, ouderen, mensen met een zwakke immuniteit)
- 43,3 procent van de waterlopen zijn proper genoeg om in te zwemmen. Vooral die grote, bevaarbare waterlopen en stedelijke zones tonen veel potentieel voor recreatief zwemmen in open water.
De resultaten onderstrepen het belang van blijvende inspanningen want de grootste boosdoeners zijn de huishoudens die nog niet aangesloten zijn op het rioleringsnetwerk. Hoewel het om een kleine minderheid gaat, zijn net die wel verantwoordelijk voor de slechte resultaten in bijna de helft van de gevallen.
Houtland & Polders
Aan het onderzoek namen ook 2 RLHP collega's deel.
Collega Maxim: "Een staalname in de Kerkebeek van Brugge telde 47 E. coli kolonies. Dat wijst op een zeer slechte waterkwaliteit. Zwemmen in dit traject van de beek is onverantwoord."
Collega Niek: "De zwemwaterkwaliteit van de Lisseweegsevaart lijkt zeer goed. In het waterstaal werd geen enkele E. coli kolonie teruggevonden."
Watermonsters
Watermonsters is een grootschalige, Vlaamse burgerwetenschapscampagne, opgezet door Natuurpunt, Waterland, Bond Beter Leefmilieu, De Standaard en de Katholieke Universiteit Leuven.
Doel: de waterkwaliteit van kleine waterlopen, kanalen en sloten in Vlaanderen meten die buiten professionele meetnetten vallen. Dit via een grootschalig burgeronderzoek waarbij actieve deelname van burgers aan de basis ligt.
