Bloesemfietstocht langs Houtlandse boomgaarden

Fruitboomgaarden zijn van groot ecologisch en historisch belang en horen daarom ontegensprekelijk thuis in ons landschap. In de bloesemtijd fleuren ze dat landschap bovendien helemaal op. Bij Regionaal Landschap Houtland & Polders zetten we ons daarom in voor het behoud, beheer en herstel van hoogstamfruitboomgaarden.

Met advies en ondersteuning helpen we landbouwers, particulieren en gemeenten om deze waardevolle landschapselementen te behouden en te herstellen. Zo dragen we bij aan een gevarieerde en biodiverse omgeving, met oog voor erfgoedwaarde.

Bij aanplantingen en inrichtingsprojecten waar er fruitbomen aan te pas komen, kiezen we voor oudere hoogstamfruitrassen zoals Jacques Lebel, Kattekop of Keuleman. We werken samen met lokale maatwerkbedrijven om deze landschapselementen in te passen in duurzame landbouw en natuurbeheer.

Door oude fruitrassen aan te planten, helpen we bovendien de genetische diversiteit van onze fruitsoorten te bewaren. Zo blijft dit levende erfgoed behouden voor toekomstige generaties.

Hoogstamfruitboomgaarden zijn waardevolle kleine landschapselementen (ook wel KLE’s genoemd). Ze vormen groene eilanden in het landschap en bieden voedsel en schuilplaatsen voor vogels, insecten en kleine zoogdieren. Daarnaast geven ze onze regio haar karakteristieke uitzicht en verbinden ze natuur met landbouw.

Dankzij goed beheer blijven ze waardevol voor zowel mens als natuur. In het voorjaar kleuren ze het landschap met hun prachtige bloesems en in de herfst brengen ze een rijke oogst. De boomgaarden hebben bovendien een bufferende functie: ze vangen regenwater op, verminderen erosie en bevorderen een gezond microklimaat. Daarnaast dragen ze bij aan de belevingswaarde van het platteland. Wandelaars en fietsers genieten van de bloesempracht en het rustgevende uitzicht op een landschap dat door de seizoenen heen verandert.

Op deze plaats is de hoogstamfruitboomgaard een van de vele kleine landschapselementen. Wie goed kijkt, ziet ook knotwilgen, een gemengde haag rondom het domein, twee welkomstlindes en een poel. Al deze KLE’s samen bieden voedsel, schuil- en nestplaatsen aan talloze diersoorten. Een opkikker voor de biodiversiteit dus!

Hoogstamboomgaarden bestaan vaak uit oude, traditionele fruitrassen. Elk ras is verschillend qua grootte, zachtheid en zuurtegraad van de vruchten. Het ene appelras is ideaal vers uit het vuistje, een ander ras komt het best in gebak tot z’n recht. Of wat dacht je van sapappels, die hier tot sap geperst worden.

Heb je zelf fruitbomen en veel overschot na de oogst? Met je overschot kan je terecht bij sapverwerkers zoals de Mobiele Fruitpers.

Door fruit te verwerken, dragen we bij aan korte ketens en duurzame landbouw. Ook dieren profiteren: wat blijft liggen, dient als voedsel voor vogels, insecten en andere dieren.

Het telen van hoogstamfruit vraagt specifieke zorg. De oogst is soms onregelmatig en de vruchten klein, maar ze hebben een unieke smaak en de bomen zijn resistenter tegen ziekten. Dankzij verwerkingsmethoden zoals drogen of inmaken kunnen we de hele oogst optimaal benutten. Zo gaat er niets verloren en krijgen oude fruitrassen opnieuw een economische waarde.

Bijen en andere bestuivers zijn onmisbaar voor de fruitteelt. Zonder hen zouden we veel minder appels, peren of kersen hebben. Bloeiende fruitbomen leveren nectar en stuifmeel, een onmisbare voedselbron in het voorjaar. Daarom is het belangrijk om pesticiden te vermijden en bloemenrijke randen aan te leggen. Zo helpen we bijen, en helpen zij ons met een rijke oogst!

Appel- en perenbomen kunnen vruchten ontwikkelen via kruisbestuiving. Dat wil zeggen dat er meerdere bomen van verschillende rassen nodig zijn om een opbrengst te hebben.

Wilde bijen, hommels en zweefvliegen spelen hierbij een even grote rol als de honingbij. Elk type bestuiver heeft zijn eigen voorkeuren en bezoekt andere bloemen, waardoor diversiteit in bloeiende planten extra belangrijk is. Sommige wilde bijen, zoals de rosse metselbij, zijn zelfs efficiëntere bestuivers dan de honingbij.

Door hagen, houtkanten en kruidenrijke graslanden rond boomgaarden te behouden, geven we deze nuttige insecten extra nestgelegenheid. Zo bouwen we aan een veerkrachtig ecosysteem waarin fruitbomen en bijen elkaar versterken.

Op deze plaats staan er bijenkasten. De bijen bezoeken dus de verschillende bomen in de buurt. Bijen verzamelen het liefst nectar van één soort plant wanneer deze in voldoende hoeveelheid beschikbaar is, maar in de praktijk bestaat de meeste honing bestaat uit nectar van verschillende soorten bloemen. De smaak, geur, kleur en consistentie van honing varieert naargelang de samenstelling van de bloemen.